Gezond en gezellig eten als recept voor een langer zelfstandig leven

Dagelijks genieten van een maaltijd die eraan bijdraagt dat we als 55-plusser – liefst tot in lengte van dagen – gezond blijven in strikt fysieke zin én die ons bovendien een gevoel van welbevinden geeft. Hoe moeilijk kan het zijn om dat te organiseren…? Uit het gegeven dat dit voorjaar de Task Force ‘ Gezond Eten met Ouderen ’ is aangekondigd door de staatssecretarissen van Volksgezondheid en Economische Zaken, valt misschien al af te leiden dat dat voor veel mensen zo simpel nog niet is.

Eigen kostje

Zolang we voor ons eigen kostje kunnen en wíllen zorgen, is er niet veel aan de hand. Dan telt vooral wat we aan kennis in huis hebben over het belang van wat we eten voor onze lichamelijke gezondheid en ook voor onze mentale vermogens. Belangrijk is dan bijvoorbeeld wat we weten over de nodige variatie in ons eten, over welke en hoeveel vitamines we nodig hebben en waar die in zitten en dat we kennis hebben over de relatie tussen wat en hoeveel we eten en het behoud van een gezond gewicht.

 

Lastiger wordt het als we, om wat voor reden dan ook korter of langer niet (goed) meer voor onze eigen maaltijden kunnen zorgen. Bijvoorbeeld omdat we ziek zijn of niet lekker in ons vel zitten en niet zomaar iemand in de buurt hebben die ons wil en kan ondersteunen bij het goed blijven eten.

 

Gepaard aan de groei van het aantal thuiswonende ouderen, is er steeds meer aandacht voor de rol die voeding en de sociale omstandigheden rondom eten spelen bij gezond ouder worden. En daarmee ook voor de ‘gaten’ die er zijn als het gaat om goede – in de zin van toegang biedend tot gezonde, lekkere én gezellige maaltijden – voorzieningen voor kwetsbaardere ouderen én de gevolgen daarvan…

Ondervoeding

Een kijkje op de website van de Stuurgroep Ondervoeding leert dat op dit moment 15 à 30 procent van de thuiswonende ouderen ondervoed is. Daar zijn allerlei oorzaken voor aan te wijzen. Het kan gaan om puur fysieke kwesties zoals een acute of chronische ziekte of problemen met het gebit, maar ook om psychologische of sociale problemen, zoals depressie of eenzaamheid als gevolg van een ontbrekend ‘sociaal netwerk’. Door genoemde Stuurgroep geïnterviewde ouderen deden uitspraken als: ‘Nou genieten, genieten? Je moet eten en drinken, dat is het ‘m. Dan moet het iets zijn dat lekker is of zo…’ en ‘Ik wil een vast adres hebben met goed eten’. En dan voor een paar centen en dat is het hem juist.’ En ook ‘Ik vond koken altijd leuk, maar om nou alleen voor mijzelf te gaan koken en dan in mijn eentje eten… nee, daar heb ik niet zo’n zin in.’

 

De gevolgen van ondervoeding zijn niet mis. Om er maar een paar te noemen: verminderde weerstand, grotere kans op vallen, minder soepel bewegen, langzamer herstellen na een operatie of ziekte en in een sociaal isolement belanden… En met dat laatste wordt meteen de kans op slecht eten weer groter; een nare vicieuze cirkel.

 

De afgelopen jaren zijn er verschillende initiatieven geboren die inspelen op de (deels door hen zelf nog niet erkende…) behoefte onder senioren naar maaltijdvoorzieningen waardoor zij zowel fysiek gezond worden of blijven, als waarbij zij mentaal en sociaal gedijen. Het gaat hierbij om projecten die zijn geïnitieerd door zorginstellingen en bedrijven, maar ook om projecten en ‘sociale ondernemingen’ in de wijk, deels ook opgezet door particulieren.

gezond gezellig etenResto VanHarte

Eén zo een in het oog springend initiatief dat alweer 10 jaar bestaat, is Stichting Resto Van Harte, met als doel het agenderen en de bestrijding van eenzaamheid en sociaal isolement. Verspreid door het land zijn inmiddels circa 60 à 70 Resto’s opgezet, meestal in een school of buurthuis met een professionele keuken. Binnen enkele uren tovert het Restoteam van dienst deze ruimte om tot een gezellig buurtrestaurant waar ouderen, maar ook jongeren aan kunnen schuiven voor een smaakvolle, gezonde én gezellige maaltijd.
Het resultaat is o.a. dat gasten gezonder gaan eten en meer gaan bewegen. En niet alleen de fysieke en mentale gezondheid blijken toe te nemen, maar ook de sociale. Driekwart van de gasten en vaste vrijwilligers heeft in 2016 nieuwe vrienden en kennissen gemaakt bij Resto VanHarte. (Bron: Resto VanHarte jaarverslag 2016)

Bijzonder Thuisafgehaald

Op weer een hele andere manier speelt Thuisafgehaald – het initiatief dat thuiskoks koppelt aan ‘hongerige buurtbewoners’ die zelf geen tijd of zin hebben om te koken – in op de al dan niet tijdelijke vraag naar maaltijdondersteuning onder, zo blijkt, met name ouderen.

 

Als een makelaar gaat Thuisafgehaald voor de aanvrager op zoek naar een thuiskok in de buurt, die het geen punt vindt om er ‘een schepje bovenop te doen’ en de maaltijd zelf naar de klant in kwestie toe brengt. Bovendien gaat het in deze opzet niet meer om een eenmalige gebeurtenis; vaak komt de thuiskok twee, drie of soms ook vijf keer per week langs. Filmpjes en interviews op de site van Thuisafgehaald laten zien dat er mooie en persoonlijk contacten ontstaan tussen de maaltijdgebruikers en hun thuiskok (www.thuisafgehaald.nl)

Kent u mooie maaltijdinitiatieven…?

Er zijn, dat is zeker, nog veel meer maaltijdinitiatieven in Nederland die bijdragen aan het fysieke, mentale en sociale welzijn van senioren – of die nou nog thuis wonen of in een zorginstelling of verpleeghuis verblijven. Maar vaak, zo lijkt het in elk geval, gaat het daarbij om erg op zichzelf staande, projecten. De in het begin van dit artikel al genoemde Task Force ‘Gezond Eten met Ouderen’ wil initiatieven en projecten in de maaltijdzorg die hun sporen hebben verdiend in de zon zetten. En dan zodanig dat andere betrokkenen ook de vruchten kunnen plukken van de ervaring en kennis die erin is opgedaan over wat wel of niet goed werkt bij het organiseren van maaltijden voor senioren.

 

Dat vraagt allereerst het in kaart brengen van die geslaagde voorbeelden, de zogenaamde ‘best practices’. Daarbij kunnen we heel goed hulp gebruiken! Daarom hierbij onze oproep aan u, lezer van Seniorenwijzer, om die voorbeelden, als u ze – liefst uit eigen ervaring – kent bij ons te melden. Dat mag in een korte e-mail, waarin u iets vertelt over het project: hoe, door wie en wanneer is het begonnen, hoe gaat het in zijn werk, wie zijn er als uitvoerders bij betrokken, hoeveel ouderen worden ermee bereikt én… waarom vindt u persoonlijk dit een ‘voorbeeldige’ maaltijdvoorziening die navolging verdient…?

 

U kunt uw reactie, waar we u nu al heel erkentelijk voor zijn, mailen naar het secretariaat van de Task Force (t.a.v. Lasca ten Kate, voorlopig mailadres: lasca@truetasteventures.nl). In de nabije toekomst informeren wij u graag in dit blad over wat de Task Force, mede dankzij u, allemaal op het spoor is gekomen en hoe de maaltijdzorg voor senioren daarmee op landelijk niveau is ondersteund.

 

Reacties op dit artikel

Wij vernemen graag uw mening
Er zijn nog geen reacties U kunt de eerste zijn die reageert op dit artikel!

Uw gegevens zijn veilig! Uw emailadres en andere gegevens zullen niet worden gepubliceerd of gedeeld met anderen. Verplichte velden zijn gemarkeerd met een *