Hersenen en slaap

Hersenen en slaap

De een slaapt het liefst een gat in de dag en de ander stapt al voor de wekker vrolijk uit bed. Slaap is voor iedereen anders, maar voor elk mens belangrijk. Genoeg slaap houdt je hersenen namelijk gezond. En dat is belangrijk, want één op de vier mensen heeft een hersenaandoening.

De hersenen reguleren uw slaap

Uw hersenen bepalen wanneer u slaapt of wakker bent. Dit gebeurt voornamelijk door twee factoren: de slaapdruk en de biologische klok.

Slaapdruk: behoefte aan slaap

De slaapdruk is de behoefte aan slaap van de hersenen. Deze slaapdruk bepaalt de intensiteit van de slaap. Hoe langer u wakker bent, hoe groter de slaapdruk en hoe dieper uw slaap. De toename in slaapdruk komt waarschijnlijk door een toename van de stof adenosine in de hersenen. Tijdens de diepe slaap neemt de slaapdruk weer af, zodat u ’s ochtends met minimale slaapdruk wakker wordt.

Biologische klok: 24-uurs ritme

De biologische klok in de hersenen zorgt voor het 24-uurs ritme in slapen en wakker zijn. Deze biologische klok wordt beïnvloed door blootstelling aan helder licht. Het ritme van de biologische klok is iets langer dan 24 uur. Daglicht stelt de klok steeds bij zodat deze in de pas blijft lopen met het licht-donker ritme van de aarde.

Hersenen en slaapHoe werkt de biologische klok in de hersenen?

Bij onze biologische klok zijn twee hersengebieden betrokken: de hypothalamus en de pijnappelklier. De hypothalamus krijgt informatie over de hoeveelheid licht van het netvlies van de ogen. De pijnappelklier maakt aan de hand van het licht-donker ritme het hormoon melatonine aan. Dit hormoon helpt de biologische klok om het slaap-waakritme te behouden. Melatonine kan alleen worden aangemaakt wanneer het donker is en maakt het makkelijker om in slaap te vallen. Licht remt juist de productie van melatonine af. Daarom zorgt veel licht in de ochtend voor een wakker gevoel. Licht in de avond kan er juist voor zorgen dat u later in slaap valt.

Waarom en hoe lang moeten we slapen?

Dat we slaap nodig hebben, staat vast. Zonder slaap kunnen we niet leven. Maar waarom dat zo is, daar is nog veel onduidelijkheid over. We weten dat slapen lichamelijk herstel bevordert en goed is voor het geheugen. Door voldoende te slapen, onthoudt u beter wat u overdag heeft geleerd. Ook lijkt het belangrijk bij het schoonhouden van de hersenen. De hersenen krijgen tijdens de slaap als het ware een ‘wasbeurt’: hersencellen krimpen tijdelijk, waardoor het hersenvocht meer ruimte heeft om afvalproducten weg te spoelen.

 

Niet iedereen heeft evenveel slaap nodig. De een staat na zes uur weer uitgerust op en de ander heeft minstens acht uur slaap nodig. Gemiddeld slaapt een volwassene zeven tot negen uur per nacht. De beste manier om erachter te komen of u voldoende slaapt, is door te luisteren naar uw lichaam. Voelt u zich overdag lichamelijk en emotioneel uitgerust? Dan slaapt u voldoende.

Wanneer is sprake van een slaapstoornis of slapeloosheid?

90% van de Nederlanders slaapt binnen de aanbevolen duur van zeven tot negen uur voor volwassenen. Dat we genoeg slapen betekent niet automatisch dat we ook goede slapers zijn. Voldoende tijd in bed is niet hetzelfde als een goede nachtrust.

Symptomen van slapeloosheid

Als u vaak slecht slaapt en/of overdag nog moe bent, kan het zijn dat u een slaapstoornis heeft. Er bestaan verschillende groepen slaapstoornissen. De meest voorkomende is slapeloosheid, ook wel insomnie genoemd. Er zijn drie symptomen van slapeloosheid:
• Moeilijk in slaap komen: het duurt langer dan 30 minuten voordat u in slaap valt.
• Moeite met doorslapen: u wordt
‘s nachts wakker en komt moeilijk weer in slaap.
• Vroeg wakker worden: u wordt vanzelf vroeger dan gewenst wakker en kunt niet meer slapen.

Slaapstoornissen

Andere slaapstoornissen die uw dagelijks functioneren kunnen belemmeren zijn bijvoorbeeld onrustige benen, snurken, ademstops (apneu) of overmatige slaperigheid (hypersomnie).

Koester uw nachtrust voor uw gezondheid

Slecht slapen wordt door veel mensen onderschat. De negatieve gevolgen voor de gezondheid kunnen namelijk ernstig zijn. Op korte termijn kan een verstoorde slaap leiden tot concentratie of geheugenproblemen. De langdurige combinatie van slecht en kort slapen heeft een negatieve invloed op ons afweersysteem en verhoogt bovendien het risico op chronische aandoeningen als depressie, diabetes type 2, dementie, hart- en vaatziekten en obesitas. Slapeloosheid kan deze aandoeningen ook verergeren. Genoeg redenen om uw nachtrust te koesteren voor gezonde hersenen en een gezond lichaam.

Hersenen en slaapTips voor gezonde slaap

• Ga pas naar bed als u moe bent, maar probeer wel iedere dag op precies dezelfde tijd op te staan,
ook in het weekend.
• Zorg voor een rustige en donkere slaapkamer.
• Laat beeldschermen, zoals tablet, telefoon en televisie, weg uit de slaapkamer.
• Doe ten minste een uur voor uw bedtijd alleen ontspannende activiteiten, zoals meditatie of lezen.
• Vermijd cafeïne houdende dranken na de vroege middag.
• Vermijd alcohol enkele uren voor uw bedtijd.
• Neem geen zware maaltijden in de uren voor uw bedtijd.
• Sport regelmatig, maar niet later dan drie uur voor u wilt slapen.
• Zorg overdag voor een omgeving met voldoende licht. Vooral ’s morgens is het belangrijk om voldoende licht te krijgen.
• Als u ‘s nachts slecht slaapt, vermijd dan dutjes of powernaps overdag. Dutjes verlagen de slaapdruk en zorgen dat u ’s nachts moeilijker in slaap valt.

 

Wilt u meer informatie over hersenen en slaap? Bestel dan nu onze vernieuwde folder op hersenstichting.nl/slaap.

 

 

hersenstichting-nederland

 

 

Reacties op dit artikel

Wij vernemen graag uw mening
Er zijn nog geen reacties U kunt de eerste zijn die reageert op dit artikel!

Uw gegevens zijn veilig! Uw emailadres en andere gegevens zullen niet worden gepubliceerd of gedeeld met anderen. Verplichte velden zijn gemarkeerd met een *