Spanje grotwoningen in de woestijn

Spanje grotwoningen in de woestijn

Door Arjan Mulder, redacteur Reishonger.nl

 

Woestijnen hebben iets magisch. De kleuren, de hitte, de verlatenheid. In Spanje rukt de woestijn steeds verder op en er wordt geprobeerd om dat te stoppen. Maar voor mij heeft de woestijn juist iets aantrekkelijks. In Andalusië slaap ik ecologisch verantwoord in één van de 12.000 grotwoningen uit de Moorse tijd, en in de mooiste woestijn van Europa. Want grotten zijn weer helemaal hip.

 

In Andalusië, in Zuid-Spanje, zijn de Moorse invloeden nog goed zichtbaar in steden als Granada (met het prachtige Moorse Alhambra), Sevilla en Cordoba. De Moren brachten veel cultuur: universiteiten, bibliotheken, wetenschap, en een geweldig irrigatiesysteem (dat nog altijd werkt) en… ecologisch verantwoorde woningen in grotten. Eigenlijk waren die woningen bedoeld als vlucht- en schuilplaats voor de oprukkende Europeanen, maar het bleken ook geweldige plekken om aan de hitte van de woestijn te ontsnappen.

Spanje – de woestijn rukt op

“Het weinige water dat we hier hebben, sturen we in de vorm van tomaten, sinaasappels en meloenen naar het noorden van Europa”, vertelt mijn gids José als we hoog in de Sierra Nevada aan het wandelen zijn. “De eeuwige sneeuw op de toppen is binnenkort verdwenen. Zie je al deze irrigatiekanalen? De Moren hebben ze aangelegd om de streek vruchtbaar te maken. Maar door de klimaatverandering is er steeds minder sneeuw en dus minder water.” José is opgegroeid in de bergen. We zitten op 1600 meter hoogte, bij het dorpje Capileira, uit te blazen.

“Toen ik jong was, heb ik in die rivier leren zwemmen. Nu staat ze droog. De Sierra Nevada houdt alle vocht vanaf de zee tegen, dus aan de zuidkant valt de meeste regen en sneeuw. Aan de noordkant is het kurkdroog, dat ga je morgen zien in Guadix.” José is verknocht aan de bergen. Maar wel aan ‘zijn’ zuidkant – waar water is. “De noordkant is veel extremer. De woestijn wordt er groter. Daar is het leven hard.”

spanjeGrotwoningen – ecologisch en duurzaam

De volgende dag ga ik naar de noordkant van de Sierra Nevada, en zie ik met eigen ogen hoe droog en heet het daar is. “Toen de Moren werden verjaagd uit de laatste Spaanse steden, vluchten ze de bergen in rond Guadix”, vertelt mijn gids Natalia Guidoni. “Om zich te verschuilen en om veilig te kunnen leven werden grotwoningen aangelegd. De heuvels van klei en stenen maken de regio Guadix daarvoor heel geschikt. Maar de grotten zijn ook ecologisch en duurzaam, en worden daarom ook nu nog gebruikt. Binnen is het zomer en winter 20 graden.”

 

Steeds meer mensen realiseren zich dat het goedkoop is om je huis niet te hoeven verwarmen in de winter en in de zomer geen airco te hoeven gebruiken. Maar ook steeds meer mensen willen iets doen voor het klimaat. Ik slaap die nacht in een grot-hotel. Maar er zijn ook mensen die hun grotwoning als B&B verhuren. Het is inderdaad heerlijk koel binnen, terwijl het buiten 35 graden is. Nog niet zo lang geleden sliepen ook de dieren binnen, en was het sanitair buiten. Maar tegenwoordig is ook een grotwoning van alle gemakken voorzien.

De Spaanse Grand Canyon

Het is laat in de middag. De temperatuur wordt wat dragelijker. Chauffeur Manuel Bustamante neemt me mee de woestijn in: naar het Quaternaire Geopark Granada. We gaan met een 4×4 pick-up truck vanuit Gorafe naar ‘Los Colorados’: ‘De Spaanse Colorado’. Onderweg zie ik witte dorpjes en veel grotwoningen. Maar dan, als we verder omhoog kronkelen… WOW! Dit had ik niet verwacht. Ineens rijden we voor mijn gevoel in Amerika. In Arizona. In de Grand Canyon! De okerkleurige en rode rotsen, de diepe grillige kloven, rondcirkelende roofvogels, de hete gortdroge wind…

 

Wat – is – dit – mooi. Ik was al eens bij de echte Grand Canyon, dus ik kán het vergelijken. Ik sta echt perplex over wat ik hier in Spanje zie… We rijden, kronkelen, stoppen voor foto’s. Als ik ooit heimwee krijg naar de Grand Canyon – ga ik hier naar toe. Dit is zoveel dichterbij, zoveel beter voor het milieu, en dit geeft mij zó het echte Canyon-gevoel. Manuel spreekt helaas geen Engels en ik spreek geen Spaans. Dus Natalia vertaalt alles wat hij zegt, en in haar enthousiasme wordt dat een hele uitgebreide versie. De stilte van de woestijn is daardoor nu even ver te zoeken. Maar dat komt ook door mijn
eigen oh’s en ah’s.

spanjeDe woestijn van Tabernas – alsof ik in Texas ben

Een heel andere woestijn ligt bij het stadje Tabernas, ruim een uur rijden naar het oosten. Hier zijn de rotsen en het zand oogverblindend wit. 80 jaar geleden ontdekten regisseurs van westerns dat deze woestijn ongelooflijk veel lijkt op de staat Texas in Amerika. Sindsdien zijn hier zo’n 80 film gedraaid. O.a. delen van ‘Once Upon a Time in the West’, ‘The Good, the Bad and the Ugly’ en ‘Laurence of Arabia’. Beroemdheden als Charles Bronson, Claudia Cardinale en Omar Sharif liepen hier rond.

 

In het mini-dorpje ‘Fort Bravo’, dat zichzelf ‘Texas Hollywood’ noemt, zijn de decors nog te bezoeken. Via shows kan ik nog even genieten van het ouderwetse western-gevoel. Al schietend racen cowboys op hun paarden door de stoffige straatjes, langs de saloon, de bank, de sheriff en nog veel meer. Het wilde westen komt helemaal tot leven. Ook daarvoor hoef ik niet naar Amerika. Ooit liep ik daar door verlaten mijndorpjes uit de vorige eeuw. Dat gevoel is even helemaal terug hier in Spanje!

Is de woestijn nog te stoppen?

Mijn gidsen in Spanje zijn geen van allen heel optimistisch. Het is een dubbel gevoel: het klimaat wordt steeds extremer, de woestijn is heet, een bedreiging, en rukt steeds verder op. Maar de woestijn is ook ongelooflijk mooi. Ik hou van woestijnen: van de Wadi Rum woestijn in Jordanië, van de Sahara in Marokko en van de canyons in Amerika. De kleuren zijn er overweldigend, de stilte zeer indringend en tóch is de woestijn vol met leven. De hitte is confronterend, de woestijn betekent ‘overleven’ en tóch wil ik er steeds weer heen…

 

Gelukkig zijn er ten noorden van de Sierra Nevada in één van de droogste gebieden van Europa projecten gaande om de verwoestijning te stoppen. Zoals er in de Sahara miljoenen bomen worden geplant (The Great Green Wall), gebeurt dat ook in Spanje. De organisatie ‘Alvelal’ werkt daar samen met de Nederlandse NGO ‘Commonland’ om boeren te helpen en te overtuigen het land anders te beplanten en vruchtbaar te houden. Als ze maar wel een klein stukje woestijn overlaten voor mij…

Meer info

www.spain.info/nl

Meer reizen

www.Reishonger.nl

 

Reacties op dit artikel

Wij vernemen graag uw mening
Er zijn nog geen reacties U kunt de eerste zijn die reageert op dit artikel!

Uw gegevens zijn veilig! Uw emailadres en andere gegevens zullen niet worden gepubliceerd of gedeeld met anderen. Verplichte velden zijn gemarkeerd met een *